Krishtlindjet e Gretës – Kostas Varnalis

Kostas Varnalis

KRISHTLINDJET E GRETËS*

Greta Bel (Theodhora Theodhoropulu), kur doli nga burgu atë vigjilje Krishtlindjesh, e gjeti Athinën siç e kishte lënë pesë vite më parë, mbytur nga uji, balta dhe erërat.

Greta Bel ishte “yll i teatrit”, po një “yll” i tillë që verbonte dhe diellin. Artiste dhe vepër arti, njëkohësisht! E bukur, e shkathët, e zgjuar, e kudondodhur, zemërake, egoiste dhe e vendosur. Dhe, mbi të gjitha, ishte hakmarrëse e egër. Ishte e gatshme t’i nxirrte sytë asaj që do të përpiqej t’i merrte parësinë e të qenit e re, e bukur, parësinë në art dhe në zgjuarsi. Qëkur ishte gjashtëmbëdhjetë vjeçe kofshët e saj, dekolteja, lakoret e trupit, spërdredhjet, paturpësia dhe kontraaltoja e bënë të shkëlqente në skenë (në skenat e Athinës, jo të provincave). Më shumë njerëz mblidhnin netët e Gretës, sesa çezmat e lagjeve ndaj të gdhirë.

Vitet shkonin triumfalisht, po ajo, as që kishte ndërmend të shkonte. Gjithmonë dukej më e re, me më shumë mjeshtëri, por dhe më e urtë. Shumë “të goditur” prej saj e kërkonin për martesë. Por, Greta nuk ngutej. S’donte zhinxhirë. Nuk mori asnjërin prej atyre që e donin, veç atë që s’e donte, që të mos e merrte “tjetra”, rivalja e saj në teatër dhe dashuri, ajo, lavirja!… Kështu, e kandisi të thotë “po” një të dielë kur edhe ajo, edhe ai ishin të dehur.

Ai, Tapa, që rrinte gjithmonë tapë, u shtrua shpejt. Me mjeshtërinë e saj dhe me zellin e tij, ajo e bëri ta dashuronte… Dhe kaloi tetëmbëdhjetë vite të qeshur dhe të lumtur, sepse që të dy ishin të vendosur të plakeshin së bashku dhe të silleshin si njerëz seriozë. Kishin dhe një vajzë, gjashtëmbëdhjetë vjeçe tashmë, Afërditën, që i ngjante së ëmës dhe, madje, e kalonte në art dhe në jetë; që trembëdhjetë vjeçe vajzë s’i kishte mbetur gjë për të mësuar. Dhe, të parat njohje me jetën ishin “miqtë” e nënës së saj. Duke qenë këngëtare dhe kërcimtare në të njëjtin teatër me të ëmën, që herët zuri t’ia kalonte. Kurse e ëma thoshte: “Është vetëm fillimi!”

Gjatë kësaj kohe, i shoqi kishte hyrë në rininë e dytë. Ndërsa ajo s’tundej nga e para. Që të dy ishin shëndoshur. Tapa “u rikthye” në kraharorin e rinisë së parë. Zuri të pijë sërish, të mos hajë në shtëpi, të gdhihet jashtë. Vallë, vetëm me miq?

Greta, e rrahur nga jeta, nuk e humbi toruan. Të shoqit i kishte ndezur me të bijën e “tjetrës”. Gretës s’i shpëtonte asgjë nga ato që ndodhnin dhe nga ato që do të ndodhnin, s’kishte “të shkuara, të harruara”! Sapo pa se ç’ndodhte, u bë bishë, më bishë nga ç’ishte. Gjëja e parë që mendoi ishte të hakmerrej me të njëjtën mënyrë. T’i rregullonte fitilat me burrin e “tjetrës”. Po, ai kishte vite që prehej në paqe. Me të birin? Po s’kishte djalë. Atëherë i mbetej të rimerrte pas të shoqin, ta tërhiqte zvarrë nga jaka si tradhëtar.

– Ulu aty, fundërrinë! – i tha një ditë. – Të dhashë rininë, bukurinë dhe mjeshtërinë time, që s’i kishte asnjë në këtë botë. Kupton? Tani vendos: ose… ose…

– Ku e ke fjalën?

– Ose vër mend, ose do të t’i vë unë, këtu e kam fjalën!

– Dëgjo këtu! Të dhashë një flori vajzë. Merru me të, mua më lër rehat…

– Të të lë rehat tek vështron vajzat e të tjerëve?! S’më njeh mirë.

– Fjalë rrugësh janë…

– Po s’vure mend, do të bëhem dhe unë e rrugës!

– Tani?! – iu përgjigj me tallje i shoqi.

– Domethënë?! Pa shpjegohu, (dhe goja i shkumëzonte)!

– Tani u plake!

Kaq ishte! S’kishte çnderim më të madh për Gretën! Nxorri nga çanta pistoletën dhe e shtriu përdhe…

– Që ta marrësh vesh se s’jam plakur!

Kur doli nga burgu, brenda dhe jashtë saj asgjë s’kishte ndryshuar. Kishte ndenjur pak në burgun “Averof” (“vrasje pa paramendim”). Kështu, s’pati kohë të ndryshone.

– Do të rifilloj jetën, – tha.

S’donte të shkonte në shtëpi, që të mos takohej me të bijën, megjithëse ajo udhëtonte me trupën e teatrit nga një provincë në tjetrën. Por e dinte se e bija do ta urrente të ëmën si vrasëse të babait, ashtu siç dhe e ëma urrente të bijën, si vajzën e burrit. Por, më shumë nga të gjitha, urrente dhe i trembej shtëpisë së saj. I dukej sikur muret do t’i thërrisnin pa pushim fjalët e urryera: “U plake!” Kështu, ngarkoi plaçkat në një taksi dhe mori për nga një hotel në sheshin Omonia.

– Një dhomë, në katin e pestë (që ta shikonte botën nga sipër).

Në fillim bëri një banjë të nxehtë. Pastaj u lye, veshi zhartierën e zezë dhe mori për nga floktorja. Leu flokët dhe i bëri permanent, leu me manikyr thonjtë e bukur, i bëri masazh ballit dhe, kur doli jashtë, gjithë bota ndalej të shihte ecjen e saj lëkundëse dhe të derdhur.

– A nuk të thashë?, – thoshte me vete.

 

Shkoi të takonte drejtorin e dikurshëm të trupës teatrore.

– Ah, mirë se erdhe! Je e njëjta dhe e pandryshuar, domethënë, më e mirë nga ç’ishe! Fatkeqësisht, tani për tani, personeli i trupës është i plotësuar.

Shkoi të takonte kolegët e saj të vjetër nëpër kafene. Të gjithë e përshëndesnin me entuziazëm të shtirë.

– Mos u mërzit, është fillimi. Me kohë do të rregullohet çdo gjë.

Por, as ditën tjetër, as të pastajmen, s’u rregullua gjë. Askush s’e donte dhe, kush mundej, i bënte bisht.

– Pse, – thoshte përbrenda. – Më kanë zili! Jam më e mirë se ata! Ma kanë frikën! Por do të gjej punë, dhe atëherë do t’i përbuz!

 

Në vigjilje të Krishtlindjeve, u mbyll në dhomën e saj. Ndezi të gjitha dritat dhe filloi të zhvishej përpara pasqyrës së madhe të garderobës.

– Pa të shihem njëherë mirë.

U shtriq sa mundi. Gjinjtë e saj si limonë, dukeshin të lodhur. Kofshët i ishin fryrë më shumë se ç’duhej dhe trupi i shndritshëm dukej sikur kishe hyrë në ujë. Si?!

E ngjiti fytyrën pas qelqit të pasqyrës. Flokët i kishte të dendur dhe të shkëlqyer. Qerpikët i kishte të gjatë dhe të harkuar. Vetullat, të gjata. Po këto hije, këto rrudha, ç’kërkonin anash buzëve, mes syve dhe në thëmtha?! Hodhi vështrimin përreth, e trembur se mos e pa njeri.

– Pra… u plaka! – përfundoi me dëshpërim. – Atëherë, pse e vrava tim shoq?!

U mbështoll ashtu-ashtu me robdëshambër dhe zuri të ecte lart e poshtë në dhomë. Mbaroi gjithë paketën e cigareve duke i ndezur njërën pas tjetrës, gjithë natën, derisa filluan të binin këmbanat e kishës së Shën Konstandinit, që lajmëronin meshën e festës së madhe.

Hapi dritaren dhe u përkul të shihte rrugën poshtë. Askush. Shiu binte ç’prej kaq ditësh dhe dritat, si të mbështjella me tyl, dukeshin të përgjumura. Këto këmbana i ngrinin nervat.

– Pra, u plaka? Ku të shkoj? Bëra ç’munda. Të gjithë mund t’i vras… por jo kohën!…

– Veten s’e vret dot, – iu përgjigj një zë nga thellësia e qenies së saj.

– Kjo është, – mendoi.

Dhe, duke hapur duart, u hodh jashtë dritares. Duke rënë, robdëshambri i fluturoi nga trupi. Trupi i zhveshur u përplas në baltë, mbytur në gjak.

Dy – tre kalimtarë që vraponin t’i shpëtonin shiut, as që u ndalën ta shihnin.

– Ama dhe kjo, paska gjetur ditën, – mërmëritën.

Dhe humbën në errësirë. As që pyetën cila ishte.

Ishte Greta Bel!…

 

*Botuar për herë të parë në suplementin letrar “Papirus” të gazetës Panorama, Nr. 432, 14 dhjetor, 2003, f. 21.

Shqipëroi: Sokol Çunga

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s